2.1 - Structuur en onderhoud

STRUCTUUR

De TOOI-ontologie is het semantisch model binnen TOOI. Het definieert de klassen, properties, bedrijfsregels en andere resources voor het vastleggen van data en metadata conform TOOI. De centrale begrippen in dit semantisch model zijn informatieobjecten en overheidsorganisaties. De belangrijkste vocabulaires zijn RDF, RDFS, OWL en SHACL. Sommige resources zijn gedefinieerd in termen van Dublin Core Terms, ORG, PROV-O, PAV en SKOS. Zie het  overzicht van namespaces in de inleiding voor de bijbehorende prefixes, namespaces en verwijzingen.

De ontologie bestaat uit twee grafen:

  • tooiont definieert de resources voor het beschrijven van informatieobjecten en overheidsorganisaties
  • tooiwl definieert de resources nodig voor het beschrijven en metadateren van TOOI-waardelijsten

In de documentatie worden bedrijfsregels beschreven die onder meer de cardinaliteit van eigenschappen bepalen. Een instantie van tooiont:Gemeente heeft bijvoorbeeld precies één waarde voor de property tooiont:ligtInProvincie. Deze bedrijfsregels worden in de ontologie nog niet geformaliseerd. In een volgend stadium zullen bedrijfsregels worden opgenomen in de vorm van shapes conform de SHACL-specificatie. Deze shapes kunnen dan gebruikt worden om datasets te valideren op basis van open standaarden.

In dit hoofdstuk beschrijven we de ontologie volgens een thematische structuur:

  • In 2.2 gaan we in op informatieobjecten, hun subklassen en hun properties
  • In 2.3 focussen we op de modellering van overheidsorganisaties
  • In 2.4 beschrijven we de modellering van waardelijsten en hun metadata (vooral tooiwl)
  • In 2.5 definiëren we properties voor het beschrijven van overige resources (vooralsnog zijn dat resources van het type skos:Concept)

ONDERHOUDSCYCLYUS

De TOOI-ontologie zal met enige regelmaat worden uitgebreid met nieuwe resources, resourcedefinities en bedrijfsregels. We onderkennen de werkversie van de ontologie en geversioneerde afslagen. De geversioneerde afslagen hebben een graphURI met daarin een versie-aanduiding. Telkens als een nieuwe release van (een van de twee grafen van) de ontologie beschikbaar komt, wordt er naast de nieuwe werkversie een geversioneerde afslag gepubliceerd.

Om de relatie tussen de werkversie en de geversioneerde afslag vast te leggen gebruiken we pav:hasCurrentVersion [1]. De string die de versie aanduidt wordt vastgelegd als waarde van pav:version [2]. De relatie met andere versie wordt voor ontologie-grafen niet vastgelegd.

Het volgende codeblok illustreert dit in TRIG-format. Regel 3 t/m 14 vormen de werkversie van de graaf tooiont. Deze werkversie is versie 7.3. De graphURI (ontology URI) van de geversioneerde afslag heeft een versie-aanduiding. Deze graaf omvat regels 18 t/m 28. Resourcedefinities, prefixdefinities enzovoorts zijn weggelaten.

Voorbeeld werkversie en geversioneerde afslag

<https://identifier.overheid.nl/tooi/def/ont> {

  <https://identifier.overheid.nl/tooi/def/ont> #werkversie
    a owl:Ontology ;
    owl:versionInfo "v7.3 - Hier staat in het echt informatieve tekst" ;
    rdfs:comment "Werkversie" ;
    rdfs:label "tooiont"@nl ;
    pav:version "7.3" ;
    pav:hasCurrentVersion <https://identifier.overheid.nl/tooi/def/ont-v7.3> ;
  .
  ### resourcedefinities volgen hier
}
<https://identifier.overheid.nl/tooi/def/ont-v7.3> {

  <https://identifier.overheid.nl/tooi/def/ont-v7.3> #geversioneerde afslag
    a owl:Ontology ;
    owl:versionInfo "v7.3 - Hier staat in het echt informatieve tekst" ;
    rdfs:comment "Geversioneerde afslag" ;
    rdfs:label "tooiont-v7.3"@nl ;
    pav:version "7.3" ;
  .
  ### resourcedefinities volgen hier
}