UPL: De generiekedienstencatalogus (GDC) van de overheid

Sinds begin 2026 wordt de UPL beheerd in TOOI. Gebruikt u de UPL uit OWMS? Denk na over migratie naar TOOI.

Generieke overheidsdiensten

De overheid levert diensten aan burgers en bedrijven. Deze diensten zijn er in vele soorten en maten. Denk aan het verlenen van een vergunning of subsidie, verstrekking van een paspoort of het ontvangen van een melding, maar ook het afhandelen van en toezien op verplichtingen van burgers en bedrijven zoals de inning van belastingen. Tot slot heeft de overheid een rol in informatieverstrekking, dat ook als dienstverlening wordt gezien. Veel van deze diensten hebben een grondslag in Europese, landelijke en lokale wet- en regelgeving.

Binnen de kaders van de wet hebben overheidsorganisaties een hoge mate van autonomie in hoe zij hun diensten noemen en structureren. Vanuit oogpunt van transparantie, hergebruik en interoperabiliteit is dat niet handig. Daarom is er sinds 2009 een lijst ‘generieke overheidsdiensten’ – ook wel de ‘Uniformeproductnamenlijst’ (UPL), waarop zo’n 1.300 unieke diensten van de overheid zijn opgenomen, inclusief kenmerken als doelgroep, classificatie en wettelijke grondslag. Deze lijst vormt een generiekedienstencatalogus (GDC) voor de hele Nederlandse overheid. In deze GDC staan diensten die de overheid verleent aan burgers en bedrijven en waarbij sprake is van interactie.

Meer over de Uniformeproductnamenlijst (UPL)

De UPL als dataset op data.overheid.nl

Specifieke overheidsdiensten

Elke overheidsorganisatie heeft zijn eigen aanbod aan diensten, al dan niet expliciet opgenomen in een eigen (producten- en) dienstencatalogus (PDC), maar meestal wel gepresenteerd op de website. Verwijzingen naar deze (organisatie-) specifieke diensten – in totaal zo’n 55.000 – zijn opgenomen in de Samenwerkende Catalogi collectie van www.overheid.nl, inclusief kenmerken ten behoeve van vindbaarheid. Ook wordt in de veel gevallen aangeduid welke generieke dienst het betreft doordat dit is gelabeld met de betreffende ‘uniforme productnaam’. De collectie wordt ontsloten met behulp van een zoekfunctie en een API. De Samenwerkende Catalogi collectie is, als federatieve PDC, de specifiekedienstencatalogus (SDC) van de Nederlandse overheid.

Meer over Samenwerkende Catalogi op de Logius SC website

SC als Dataset op data.overheid.nl

Standaardisatie

In de architectuur van de digitale overheid speelt dienstverlening een belangrijke rol. In allerlei ontwikkelingen worden oplossingen ontwikkeld die een raakvlak hebben met overheidsdiensten; denk bijvoorbeeld aan de ‘wallet’ waarmee gegevens kunnen worden verstrekt om een dienst af te nemen, of de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) waarbij bestuursorganen aangeven via welke kanalen burgers en bedrijven hun diensten kunnen afnemen. Dan helpt het als er een gemeenschappelijk beeld bestaat van hoe een dienst er uit ziet. De NORA biedt hiervoor een handvat met het principe NAP09 - beschrijf de dienst nauwkeurig. De in het bovenstaande genoemde generieke en specifieke dienstencatalogi zijn hier een concrete invulling van. Het model achter deze catalogi kan als referentiemodel dienen voor ontwikkelingen in de digitale overheid.

Ook op Europees niveau is er een referentiemodel, de Core Public Service Vocabulary (CPSV). Bij de ontwikkelingen rondom de GDC en SDC wordt de CPSV als blauwdruk gebruikt, zodat ook op Europees niveau interoperabiliteit wordt bereikt.

De Uniformeproductnamenlijst

De Uniformeproductnamenlijst (UPL) met generieke overheidsdiensten is onderdeel van de TOOI-standaard en bevat informatie over de diensten van de overheid en hun context.

• UPL-actueel toont de huidige productnamen. .

• UPL-historisch toont de volledige historische lijst inclusief inmiddels ‘vervallen’ diensten.

De link naar de UPL Historisch bevat een peildatum. Door een peildatum te kiezen (bijvoorbeeld ...UPL-historisch.plain?peildatum=2026-01-01) kan de actuele situatie op de peildatum worden opgevraagd. Door de peildatum leeg te laten worden alle gegevens opgevraagd.

Over een dienst wordt een aantal kenmerken vastgelegd.

Algemene kenmerken

• Een ‘uniforme’, overheidsbreed te gebruiken naam, doorgaans zoals de dienst in de achterliggende wetgeving wordt genoemd;
• Een uniek identificatiekenmerk (TOOI-identifier);
• De juridische grondslag, inclusief juriconnect-link indien het een grondslag uit het Basiswettenbestand betreft;
• Of het autonomie of medebewind betreft;
• Het type dienst (aanvraag/subsidie/melding/verplichting);
• De bestuurslagen die deze dienst aanbieden;
• Voor welke doelgroep (burger of bedrijf) de dienst relevant is.

Kenmerken over compliancy met wetgeving:

• Of de dienst af te nemen is via een digitaal kanaal en of men ‘in persoon’ moet verschijnen om de dienst af te nemen, zoals bedoeld in de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) (inhoud aangeleverd door VNG);
• Of de dienst aangemerkt is als relevant voor de Single Digital Gateway (SDG) en zo ja voor welk(e) informatiegebied(en) of procedure(s) (inhoud aangeleverd door de SDG partijen).

Overige kenmerken

• Onder welk thema de dienst valt volgens de Thema-indeling Officiële Publicaties (TOP-lijst) en Taxonomie Beleidsagenda (TBA);
• Een toelichting over wat onder de dienst wordt verstaan (momenteel niet voor alle diensten aanwezig);
• Of de dienst ‘machtigbaar’ is voor vertegenwoordigers (inhoud aangeleverd door VNG);
• Eventuele alternatieve benamingen of synoniemen (de ‘komt-voor-als’-lijst);
• Of de dienst een register betreft, waarbij sprake is van een wettelijke registratie, zoals het diplomaregister en het fietsenregister. Het kenmerk handeling ‘inschrijven’ of ‘raadplegen’ kan worden gespecificeerd.

Technische kenmerken

• Wanneer de dienst is toegevoegd aan de catalogus (startdatum);
• Wanneer de dienst als ‘vervallen’ is gemarkeerd (einddatum);
• Indien beëindigd, wat de eventuele opvolger is (identificatiekenmerk en naam).

Verschillende overzichten

De eerste genoemde actuele en historische lijst bevatten niet alle kenmerken, omdat dit een onmogelijke weergave zou zijn; daarom zijn er afzonderlijke overzichten voor bepaalde kenmerken. De verschillende overzichten komen echter uit dezelfde bron.

• De ‘Komt voor als’-lijst bevat alle alternatieve namen of synoniemen;
• Het overzicht ‘UPL-notities’ bevat alle notities of aantekeningen;
• Het overzicht ‘UPL-Thema’ bevat alle TOP en TBA thema’s;
• Het overzicht ‘UPL-SDG-Informatiegebied’ bevat de diensten die vallen onder de Single Digital Gateway, onderdeel ‘informeren’ plus het betreffende informatiegebied en thema;
• Het overzicht ‘UPL-SDG-Gebeurtenis’ bevat de diensten die vallen onder de Single Digital Gateway, onderdeel ‘procedure’ plus de betreffende procedure en gebeurtenis;
• Diensten relevant voor een specifieke bestuurslaag:
  • UPL-rijk,
  • UPL-gemeente,
  • UPL-provincie,
  • UPL-waterschap;
• Het overzicht UPL-Wmebv bevat gemeentelijke diensten en hun Wmebv-kenmerken (digitaal kanaal en bewijs);
• Het overzicht UPL-vertegenwoordiging bevat gemeentelijke diensten die ‘machtigbaar’ zijn en zo ja, voor wie];
• Het overzicht UPL-registerproducten bevat alle diensten die een register betreffen en of het de handeling ‘inschrijven’ en/of ‘raadplegen’ betreft;
• De ‘stamlijsten’ met SDG-Informatiegebieden en Thema’s en SDG-Gebeurtenissen en Procedures zijn ook opgenomen in TOOI. Deze zijn overgenomen uit bijlagen 1 en 2 van de SDG verordening.

Verschillende formaten

De diverse overzichten zijn beschikbaar in de volgende formaten: HTML , PLAIN (HTML zonder opmaak), CSV, JSON, TSV en XML. Deze overzichten zijn op te vragen door de bestandsextensie in de link te veranderen. Bijvoorbeeld voor de UPL-actueel in HTML, PLAIN, CSV, JSON, TSV en XML.

Beheer van de generieke dienstencatalogus

De generieke dienstencatalogus wordt beheerd en gepubliceerd door Logius. Voor de inhoud stemt Logius af met het ministerie van Algemene Zaken (Rijksproducten voor burgers), de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (Rijksproducten voor bedrijven), individuele overheden, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en contentleveranciers. Vier keer per jaar verschijnt een update van de catalogus. De versiehistorie vindt u hier.

Mocht u een productnaam missen in de lijst, andere suggesties of vragen hebben, of wilt u bijdragen aan het periodieke beheer van de UPL, dan kunt u dit aangeven via een e-mail aan samenwerkende-catalogi@logius.nl.